Pomoc w formie usług opiekuńczych

Osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona, przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych.

Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie nie zamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić.

Centrum Usług Społecznych w Myślenicach przyznaje pomoc w formie :

  • usług opiekuńczych,
  • specjalistycznych usług opiekuńczych,
  • specjalistycznych usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania dla osób z zaburzeniami psychicznymi.

Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację  oraz w miarę możliwości zapewnienie kontaktów z otoczeniem.

Zakres świadczonych usług opiekuńczych, łączny ich czas oraz wysokość odpłatności ustala Dyrektor CUS w Myślenicach na podstawie zaświadczenia lekarskiego, wywiadu środowiskowego u osoby ubiegającej się o świadczenie oraz wywiadu środowiskowego  u osób zobowiązanych do alimentacji  czyli małżonka, zstępnych i wstępnych a także innych dokumentów zebranych w toku postępowania.

Przy ustalaniu wymiaru godzin usług opiekuńczych uwzględnia się w szczególności:

  • rodzaj schorzenia i sprawność psycho-fizyczną podopiecznego,
  •  warunki mieszkaniowe,
  • sytuację rodzinną i materialną,
  • uwarunkowania środowiskowe,
  • wydolność opiekuńczą rodziny.

W przypadku ubiegania się o przyznanie usług opiekuńczych  dla członka rodziny Dyrektor CUS w Myślenicach może w drodze umowy ustalić z małżonkiem, zstępnymi, wstępnymi wysokość świadczonej przez nich pomocy na rzecz osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia zgodnie z art. 103 ust.1 ustawy o pomocy społecznej.

Przedmiotem umowy jest dobrowolne zobowiązanie się do świadczenia pomocy w formie pieniężnej, w formie rzeczowej lub usługowej na rzecz osoby ubiegającej się o przyznanie usług opiekuńczych.

Specjalistyczne usługi opiekuńcze są to usługi dostosowane do szczególnych potrzeb wynikających z rodzaju schorzenia lub niepełnosprawności, świadczone przez osoby ze specjalistycznym przygotowaniem zawodowym.

Centrum Usług Społecznych przyznając usługi opiekuńcze, ustala ich zakres, okres i miejsce świadczenia. Rada Gminy określa w drodze uchwały, szczegółowe warunki przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze z wyłączeniem specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi, oraz szczegółowe warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, jak również tryb ich pobierania.

Minimalny poziom dochodu od którego obliczana jest wysokość odpłatności odpowiada aktualnie obowiązującemu  kryterium dochodowemu osoby samotnie gospodarującej o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt.1 ustawy o pomocy społecznej.

Odpłatność za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze została uregulowana w Uchwale nr 463/LIII/2014 Rady Miejskiej w Myślenicach  z dnia 12 listopada 2014 r. w sprawie określenia szczegółowych zasad przyznawania i odpłatności za usługi opiekuńcze i specjalistyczne usługi opiekuńcze świadczone przez  Miejsko Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Myślenicach oraz zasad częściowego lub całkowitego zwolnienia od opłat, trybu ich pobierania, jak również zwrotu wydatków poniesionych na świadczenie usług opiekuńczych.

Odpłatność za specjalistyczne usługi opiekuńcze ustala się na podstawie wywiadu środowiskowego oraz zasad określonych w poniższej tabeli i wynosi:

Dochód osoby samotnie gospodarującej lub przypadający na osobę w rodzinie w odniesieniu do kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznejWskaźnik odpłatności w procentach ustalony od ceny specjalistycznej usługi za 1 godzinę dla:
 osoby samotnie gospodarującejosoby w rodzinie
do = 100%NieodpłatnieNieodpłatnie
> 101% – 170%8%15%
>171% – 220%15%25%
>221% – 300%25%40%
> 301% – 450%40%60%
> 451% – 550%50%70%
>551% – 650%70%85%
>651% – 700%80%100%
>701%100%100%

Odpłatność za usługi opiekuńcze ustala się na podstawie wywiadu środowiskowego oraz zasad określonych w poniższej tabeli i wynosi:

Dochód osoby samotnie gospodarującej lub przypadający na osobę w rodzinie w odniesieniu do kryterium dochodowego określonego w ustawie o pomocy społecznejWskaźnik odpłatności w procentach ustalony od ceny  usługi za 1 godzinę dla:
 osoby samotnie gospodarującejosoby w rodzinie
do = 100%nieodpłatnieNieodpłatnie
> 101% – 170%10%20%
>171% – 220%15%35%
> 221% – 300%30%50%
> 301% – 450%45%75%
> 451% – 550%65%90%
>551% – 650%90%100%
>651% – 700%100%100%

Specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi

Organizacja i świadczenie specjalistycznych usług opiekuńczych dla osób z zaburzeniami psychicznymi w miejscu zamieszkania należy do zadań zleconych z zakresu administracji rządowej, realizowanych przez gminę.

Wojewoda zapewnia środki na realizację zadania, a także zgodnie z art. 22 pkt 1 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, ustala sposób realizacji zadania na terenie województwa oraz nadzoruje jego realizację.

Podstawa prawna realizacji zadania:

  1. Art. 8 i 9 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2020 r.  poz. 685);
  2. Art. 18 ust. 1 pkt 3, art. 50 ust. 1 i 2 oraz ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1876 z póź. zm.);
  3. Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22 września 2005 r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych (Dz. U. Nr 189, poz. 1598, z późn. zm.)

Specjalistyczne usługi opiekuńcze przeznaczone są dla:

  • osób dorosłych, wykazujących zaburzenia wymienione w art. 3 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego:
  • chorych psychicznie (wykazujących zaburzenia psychotyczne);
  • upośledzonych umysłowo;
  • osób wykazujących inne poważne zakłócenia czynności psychicznych, które zgodnie ze stanem wiedzy medycznej zaliczane są do zaburzeń psychicznych, a osoba ta wymaga takiej formy pomocy i opieki niezbędnej do życia w środowisku rodzinnym lub społecznym,
  • w wyjątkowych przypadkach dla dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi, pozbawionych dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych, jeśli nie mają możliwości uzyskania dostępu do zajęć świadczonych przez inne zobowiązane podmioty.

Przyznając specjalistyczne usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi, należy mieć na względzie zasadę pomocniczości, wynikającą z ustawy o pomocy społecznej, która definiuje pomoc społeczną jako  instytucję polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej).

Świadczenia, które ustawowo zapewniane są w ramach innych systemów (oświata, ochrona zdrowia), nie mogą być zastępowane świadczeniami z pomocy społecznej.

Sposób realizacji świadczeń w ramach innych systemów określają miedzy innymi rozporządzenia wydane na podstawie art. 47 ust. 1 pkt 5 oraz art. 127 ust. 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 roku – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 ), a także art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. 2020 r., poz 685).

W dokumentach tych zawarto zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej, organizacji kształcenia oraz prowadzenia zajęć rewalidacyjno-wychowawczych dla dzieci i młodzieży (między innymi zaburzonych psychicznie) przez podmioty zobowiązane w ramach systemów innych niż pomoc społeczna.

Celem specjalistycznych usług opiekuńczych jest poprawa jakości życia osób z zaburzeniami psychicznymi poprzez:

  1. zapewnienie wysokiej jakości specjalistycznej pomocy osobom samotnym
    z zaburzeniami psychicznymi, w przypadkach gdy są jej pozbawione, oraz osobom, które wymagają takiej pomocy, a rodzina nie może jej zapewnić;
  2. pomoc dostosowaną do szczególnych potrzeb osób z zaburzeniami psychicznymi oraz celów postawionych w planach postępowania terapeutyczno-wspierającego, świadczoną przez osoby z odpowiednim wykształceniem i doświadczeniem.

Zakres specjalistycznych usług opiekuńczych obejmuje:

  1. Uczenie i rozwijanie umiejętności niezbędnych do samodzielnego życia, w tym:
    1. kształtowanie umiejętności zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych
      i umiejętności społecznego funkcjonowania,
    2. interwencję i pomoc w życiu w rodzinie,
    3. pomoc w załatwianiu spraw urzędowych,
    4. wspieranie i pomoc w uzyskaniu zatrudnienia,
    5. pomoc w gospodarowaniu pieniędzmi. 
  2. Pielęgnację jako wspieranie procesu leczenia;
  3. W wyjątkowych przypadkach rehabilitację fizyczną i usprawnianie zaburzonych funkcji organizmu w zakresie nieobjętym przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;
  4. Pomoc mieszkaniową, w tym:
    1. w uzyskaniu mieszkania,
    2. załatwianiu spraw mieszkaniowych,
    3. organizacji drobnych remontów, adaptacji, napraw, likwidacji barier architektonicznych
    4. kształtowaniu właściwych relacji z sąsiadami i gospodarzem domu;
  5. W wyjątkowych przypadkach, po dokonaniu weryfikacji zasobów lokalnych, zapewnienie dzieciom i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi dostępu do zajęć rehabilitacyjnych i rewalidacyjno-wychowawczych jeśli nie mają ich zapewnionych poprzez inne służby.

W przypadku planowania usług wskazanych w punkcie 3 CUS powinien dysponować informacją potwierdzającą, że lekarz lub specjalista wskazał zakres tych usług i zakres ten nie jest objęty przepisami ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej.

Natomiast w przypadku usług, o których mowa w punkcie 5 CUS powinien dysponować informacją potwierdzającą  niedostępność zajęć, które powinny zapewnić właściwe podmioty, i wskazującą przyczyny niemożności uzyskania dostępu do tych zajęć. 

Wymiar planowanych usług powinien uwzględniać działania już prowadzone w ramach innych systemów oraz rehabilitację zorganizowaną przez rodzinę. Rodzaje specjalistycznych usług opiekuńczych, kwalifikacje osób świadczących specjalistyczne  usługi, warunki i tryb ustalania opłat za specjalistyczne  usługi z zaburzeniami psychicznymi i warunki częściowego lub całkowitego zwolnienia z opłat określa Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 22.09.2005r. w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych. ( Dz. U. z 2005r. nr 189, poz. 1598 z póź. zm.)